Ultimate magazine theme for WordPress.

Między nauką a polityką – wystawa planszowa w Muzeum Pana Tadeusza4 min read

0

Między nauką a polityką. Profesor Stanisław Kulczyński (1895–1975)

Zapraszamy na wystawę planszową opowiadającą o profesorze Stanisławie Kulczyńskim, botaniku i pierwszym rektorze połączonych uczelni Uniwersytetu i Politechniki, którego Marek Krajewski uwiecznił w powieści Rzeki Hadesu.

Zamiłowanie naukowe wyniosłem z domu – tak Stanisław Kulczyński motywował swoje zainteresowanie wiedzą. Urodził się w 1895 roku w Krakowie, jego ojciec był profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego, który ukończył również Kulczyński. W okresie II Rzeczypospolitej był związany z Uniwersytetem we Lwowie, gdzie jako rektor sprzeciwiał się działaniom antysemickim i gettom ławkowym. Był promotorem pracy doktorskiej Stanisława Tołpy. W czasie II wojny światowej, używając pseudonimu „Topolski”, wszedł w struktury Polskiego Państwa Podziemnego jako Okręgowy Delegat Rządu na Obszar Lwowski. Konspiracyjnie uczył też botaniki.

Po zakończeniu wojny Kulczyński organizował Uniwersytet i Politechnikę Wrocławską jako pierwszy rektor połączonych wtedy uczelni. Wyjątkowo zaznaczył się w historii Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, gdyż brał udział w odtworzeniu tej instytucji we Wrocławiu, a jako „opiekun zbiorów ossolińskich” powołał jej kierownictwo i zainicjował powstanie Towarzystwa Przyjaciół Ossolineum. Był aktywny politycznie przez pierwsze powojenne ćwierćwiecze. Przez kilka kadencji z ramienia wspierającego PZPR Stronnictwa Demokratycznego uzyskiwał mandat poselski do sejmu PRL, sprawował także funkcję zastępcy przewodniczącego Rady Państwa. Pod koniec życia miał jednak żałować czasu poświęconego polityce kosztem nauki.

Kulczyński zmarł w 1975 roku i został pochowany na cmentarzu Rakowickim w rodzinnym Krakowie. W 2017 roku Instytut Pamięci Narodowej uznał, że nie może pozostać patronem bulwaru na Wyspie Piaskowej jako „niegodny istnienia w przestrzeni publicznej”. Jednakże władze miejskie Wrocławia i lokalne środowisko akademickie stanęły w obronie twórcy tutejszego ośrodka naukowego, a 26 kwietnia 2018 roku Rada Miejska przyznała mu tytuł Honorowego Obywatela Wrocławia.

O niezwykłej postaci Stanisława Kulczyńskiego i jego losach, które nierozerwalnie wiązały się z historią Wrocławia, opowiada najnowsza wystawa planszowa w Galerii Ossolińskiej w Muzeum Pana Tadeusza, która czynna będzie od 15 maja do 15 lipca 2018. Wstęp wolny

Koniec wojny w Lwowie

Podczas kolejnego spotkania z cyklu Środy nad książką w Muzeum Pana Tadeusza posłuchamy opowieści profesora Grzegorza Hryciuka o końcu II wojny światowej we Lwowie.

Polska ludność Lwowa na przełomie 1944 i 1945 roku, mimo coraz gorszych wiadomości płynących z Londynu, żyła jeszcze w nadziei, że po zakończeniu wojny wszystko wróci do status quo ante bellum i ukochane miasto znajdzie się znów w granicach Polski. Wyzwolenie pod koniec lipca 1944 roku przez Armię Czerwoną Lwowa spod okupacji niemieckiej dla polskich mieszkańców miasta oznaczało jedynie zmianę okupanta. Tymczasem w lutym 1945 roku w Jałcie przywódcy USA, Wielkiej Brytanii i Związku Radzieckiego dokonali podziału Europy na strefy wpływów, pozbawiając Polskę suwerenności i poddając dominacji ZSRR. Los Lwowa był podwójnie tragiczny: nowa granica między obu krajami pozostawiała miasto po stronie sowieckiej. Większość polskich mieszkańców miała zostać wysiedlona, co nazwano repatriacją. Dlatego w świadomości wielu Polaków wojna nie zakończyła się ani latem 1944 roku, ani nawet w maju czy wrześniu 1945. W wydawanym przez wysiedlonych lwowiaków podziemnym „Biuletynie Kresowym” pisano: We Lwowie jest wojna. Ofiary tej wojny: ranni jadą na zachód, jeńcy wysyłani są na wschód, zdrowi biją się dalej.

Na spotkanie z profesorem Grzegorzem Hryciukiem zapraszamy w środę 16 maja 2018 o godz. 17.00. Rozmowę poprowadzi dr Małgorzata Preisner-Stokłosa, współautorka wystawy stałej Misja: Polska w Muzeum Pana Tadeusza.

Gość
Grzegorz Hryciuk – profesor Uniwersytetu Wrocławskiego specjalizujący się w historii Europy Wschodniej, historii najnowszej i politycznej XX wieku. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół zagadnień narodowościowych Europy Środkowo-Wschodniej w XIX i XX wieku, historii Ukrainy oraz relacji polsko-ukraińskich w XX stuleciu, historii Rosji i Związku Radzieckiego w XX wieku, problematyki stosunków polsko-radzieckich i polsko-rosyjskich w czasach najnowszych. Jego praca doktorska, opublikowana w 2000 roku pod tytułem Polacy we Lwowie 1939-1944. Życie codzienne, otrzymała nagrodę Klio, przyznawaną za wybitny wkład w badania historyczne. Jest autorem ponad 160 publikacji naukowych, w tym 4 monografii, m.in. Przemiany narodowościowe i ludnościowe w Galicji Wschodniej i na Wołyniu w latach 1931–1948, Masowe deportacje ludności w Związku Radzieckim.