Lubisz reportaże? Bliska jest Ci tematyka ekologiczna? Jeśli dwa razy odpowiedziałaś/ odpowiedziałeś tak na te pytania, może zainteresuje Cię książka„Cztery strony drzewa” Izy Klementowskiej. Czy warto po nią sięgnąć? Jakie są jej mocne i słabe strony? Zapraszam do recenzji, w której staram się odpowiedzieć na te pytania.
Był czas kiedy czytałam głównie reportaże. Teraz, po długiej przerwie zapragnęłam wrócić do tego gatunku. W oko wpadła mi niewielkich rozmiarów książka „Cztery strony drzewa” od Izy Klementowskiej, dziennikarki piszącej m.in. dla „Dużego Formatu”; „Newsweeka”, „Machiny”. Wiedziałam, że spod pióra Pani Izy wyszły poruszające „Minuty. Reportaże o starości”. Lekturę „Czterech stron drzewa” zaczęłam więc z entuzjazmem i nadzieją, że będzie to udany powrót do reportaży. A jak wyszło finalnie? Zobacz w dalszej części tekstu.
Obiecujące początki
Na pierwszych stronach książki autorka zabiera czytelnika w przeszłość, do idyllicznego świata dzieciństwa, zaprasza do swojej babci. Za siedmioma górami Karkonoszy rosła bowiem pierwsza bohaterka książki – lipa. To od niej wszystko się zaczęło. To właśnie lipa stanowiła pierwsze świadome wspomnienie autorki dotyczące drzewa.
Od samego początku Iza Klementowska posługuje się językiem pięknie oddającym sensorykę otoczenia. Obrazowe przedstawienie zapachów, dźwięków powoduje, że można wczuć się w atmosferę tego miejsca. Czytelnik dostaje kojącą dawkę ciepła i nostalgii.
Środek pełen niespodzianek
W dalszej części książki Iza Klementowska serwuje podróż na amerykańską pustynię, do Mozambiku, do Skandynawii, Indii, Kotliny Kłodzkiej. Nie jest już tak sielsko jak na początku historii. Warunki pogodowe często dają się autorce we znaki. I znowu za pomocą języka odzwierciedla to w ten sposób, że i czytelnik czuje wszechogarniający zaduch. Pojawiają się kolejni roślinni bohaterowie, tacy jak baobab, czy brzoza. Są też ludzie, którzy czują mocny związek z naturą. Przyjaciele i strażnicy drzew. Ci, z którymi reportażystka rozmawiała o życiu w zgodzie z naturą oraz o tym, co można zrobić, aby ją uratować. To tym osobom autorka zadedykowała książkę. Jak sama przyznała zaserwowali jej specyfiki, które zmieniały postrzeganie rzeczywistości. Ma to swój wyraz na kartkach reportażu. W pewnych fragmentach nabiera on cech realizmu magicznego, pełno jest onirycznych wizji. Jednym może to odpowiadać, innym nie. Przyznaję, że momentami czułam przesyt takimi opisami.
Mocne i słabe strony reportażu
Książka choć wartościowa, to jednak nie ustrzegła się od mankamentów. Momentami miałam wrażenie, że wkrada się do niej jakiś chaos. Czasami szwankował też rytm, tempo snucia historii robiło się bardzo wolne. To powodowało, że lektura zaczynała mnie nudzić. Na szczęście nie było tak cały czas.
Do zalet „Czterech stron drzewa” zaliczyłabym język, proekologiczne przesłanie oraz jej emocjonalny wydźwięk. Jak już wcześniej wspomniałam autorka w znakomity sposób oddaje sensorykę przestrzeni. W reportażu dużo jest określeń w sugestywny sposób oddających dźwięki, zapachy, wrażenia czuciowe. Ponadto widać, że autorka sama bardzo emocjonalnie podchodzi do tematu ochrony środowiska. Na końcu książki dowiedziałam się o tym, że Iza Klementowska założyła konto na Instagramie po to, aby namawiać ludzi do sadzenia drzew. Bardzo podoba mi się takie działanie.
Ostatecznie powrót do czytania reportaży okazał się nie spektakularny, ale całkiem udany. Nie żałuję lektury „Czterech stron drzewa”. Co najważniejsze mam teraz apetyt na więcej propozycji z tego gatunku.
